“မီဆိုစဖီးယား (Mesosphere) – ကမ္ဘာမြေကို ဥက္ကာခဲများဘေးမှ ကာကွယ်ပေးသည့် အလယ်အလွှာ”

ညဘက် ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ တလက်လက်နဲ့ ဖြတ်ပြေးသွားတဲ့ ကြယ်ပစ်တာမျိုးတွေကို လူတိုင်း မြင်ဖူးကြမှာပါ။ အဲဒီ လှပတဲ့ မြင်ကွင်းတွေဟာ တကယ်တော့ အာကာသထဲကနေ ကမ္ဘာမြေဆီကို အရှိန်ပြင်းပြင်းနဲ့ ပြုတ်ကျလာတဲ့ ဥက္ကာခဲတွေ ကမ္ဘာ့လေထုနဲ့ ပွတ်တိုက်မိပြီး မီးလောင်ပျက်စီးသွားတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အန္တရာယ်ကြီးလှတဲ့ ဥက္ကာခဲတွေကို ကျွန်ုပ်တို့ဆီ မရောက်လာအောင် ကာကွယ်ပေးနေတဲ့ လေထုအလွှာကြီးက ဘယ်နေရာမှာလဲ… ဘယ်လို လုပ်ဆောင်နေလဲ… ဒီနေ့ အဲဒီအကြောင်းကို အတူတူ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်ပါ။

မီဆိုစဖီးယား (Mesosphere) လို့ခေါ်တဲ့ ဒီအလွှာဟာ စထရာတိုစဖီးယားအထက်၊ မြေပြင်ကနေ အစပြုပြီး ၅၀ ကီလိုမီတာကနေ ၈၅ ကီလိုမီတာ (ခန့်မှန်းခြေ မိုင် ၃၁ မှ ၅၃ မိုင်ခန့်) အမြင့်မှာ တည်ရှိပါတယ်။ ‘Mesos’ ဆိုတဲ့ ဂရိစကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ‘အလယ်’ လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတဲ့အတွက် ဒါဟာ လေထုအလွှာတွေရဲ့ အလယ်ဗဟိုချက် မဟုတ်တောင်မှ အထက်ပိုင်းနဲ့ အောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးတဲ့ အလွှာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအလွှာရဲ့ အထူးခြားဆုံးနဲ့ ကြောက်စရာအကောင်းဆုံး အချက်ကတော့ အပူချိန် အအေးဆုံးဖြစ်ခြင်း ပါပဲ။ ဒီအလွှာရဲ့ အပေါ်ဆုံးစွန်း (Mesopause) မှာ အပူချိန်ဟာ ဒီဂရီ စဲလ်စီးယပ် ရေခဲမှတ်အောက် နုတ် ၉၀ ဒီဂရီ ကနေ နုတ် ၁၀၀ ဒီဂရီ အထိ အလွန်အမင်း အေးစက်လှပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့လေထု တစ်ခုလုံးမှာ အအေးဆုံးနေရာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အလွန်အမင်း အေးစက်ပြီး လေထုပါးလွှာပေမဲ့လည်း မီဆိုစဖီးယားဟာ ကမ္ဘာမြေအတွက် အလွန် အရေးပါတဲ့ တာဝန်တစ်ခုကို ထမ်းဆောင်နေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဥက္ကာခဲတွေဆီကနေ ကာကွယ်ပေးခြင်း ပါပဲ။

အာကာသထဲကနေ တစ်နာရီကို ကီလိုမီတာ သောင်းနဲ့ချီတဲ့ အရှိန်နဲ့ ပစ်လွှတ်သလို ကျလာတဲ့ ကျောက်တုံးကျောက်ခဲတွေဟာ ဒီ မီဆိုစဖီးယားအလွှာထဲကို ရောက်လာတဲ့အခါမှာတော့ လေထုမော်လီကျူးတွေနဲ့ ပြင်းထန်စွာ ပွတ်တိုက်မိပါတော့တယ်။ အဲဒီလို ပွတ်တိုက်အားကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အပူချိန်အလွန်အမင်း မြင့်တက်မှုကြောင့် ဥက္ကာခဲတွေဟာ မြေပြင်ကို မရောက်လာနိုင်ခင်မှာတင် ဒီအလွှာထဲမှာပဲ မီးလောင်ပျက်စီးပြီး ပြာကျသွားပါတော့တယ်။

စဉ်းစားကြည့်ပါ… ဒီအလွှာသာ မရှိဘူးဆိုရင် ကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်ကို နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ဥက္ကာခဲတွေ မိုးရွာသလို ကျရောက်လာပြီး လူသားတွေနဲ့ သက်ရှိတွေ ရှင်သန်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။အကျဉ်းချုပ်ပြောရရင် မီဆိုစဖီးယားဆိုတာ မြင်သာထင်ရှားတဲ့ အလှတရားတွေ မရှိပေမဲ့၊ ကမ္ဘာမြေကို အာကာသအန္တရာယ်ကနေ တိတ်တဆိတ် စောင့်ရှောက်ပေးနေတဲ့ သဘာဝ ဒိုင်းလွှာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အာကာသဘက်က အလွန်အမင်း အအေးခန်းတစ်ခုလို ဖြစ်နေပေမဲ့ ကမ္ဘာပေါ်က သက်ရှိတွေ လုံခြုံရေးအတွက်တော့ အဓိက အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်နေပါတယ်။

ဒီဗီဒီယိုလေးကနေ မီဆိုစဖီးယားအလွှာအကြောင်း ဗဟုသုတ အသစ်တစ်ခု ရရှိသွားမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။

Edited & Presented by Steven Htike

#rvamyanmar #environment