
Aurora အလင်းတန်းတွေမြင်တွေ့ရသော Thermosphere အလွှာအကြောင်းကိုလေ့လာကြရအောင်။
မီဆိုစဖီးယားအလွှာရဲ့ အလွန်အေးစက်တဲ့ အခြေအနေကို ကျော်လွန်ပြီး အထက်ကို ဆက်တက်လိုက်တဲ့အခါမှာတော့ အံ့ဩစရာ ကောင်းလောက်အောင် ပြောင်းလဲသွားတဲ့ လေထုအလွှာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သာမိုစဖီးယား (Thermosphere) ပါ။ ဂရိဘာသာစကား ‘Thermos’ ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ‘အပူ’ ဖြစ်ပြီး ဒီအလွှာမှာ ဘာကြောင့် အပူချိန်တွေ မြင့်တက်နေတာလဲ၊ ဘယ်လို လှပတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ ရှိနေလဲဆိုတာ ဒီနေ့ ၅ မိနစ်အတွင်း အတူတူ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
သာမိုစဖီးယားအလွှာဟာ မီဆိုစဖီးယားအထက် (Mesopause ခေါ် ပိုင်းခြားမျဉ်းအထက်) မှာ တည်ရှိပြီး မြေပြင်ကနေ ၈၀-၈၅ ကီလိုမီတာခန့်ကနေ ၅၀၀-၇၀၀ ကီလိုမီတာ အမြင့်အထိ ကျယ်ပြောပါတယ်။ အောက်ပိုင်း လေထုအလွှာတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် အလွန်ထူထဲကျယ်ပြောတဲ့ အပေါ်ပိုင်း လေထုအလွှာဖြစ်ပြီး အထက်မှာတော့ အပြင်ဘက်ဆုံးဖြစ်တဲ့ Exosphere ရှိပါတယ်။
သာမိုစဖီးယားထဲမှာ နေရောင်ခြည်က လာတဲ့ စွမ်းအင်မြင့် ရောင်ခြည်တွေကို အောက်ဆီဂျင်နဲ့ နိုက်ထရိုဂျင် မော်လီကျူးတွေက စုပ်ယူကြတဲ့အတွက် အပူချိန်တွေ ရာနဲ့ချီ၊ ထောင်နဲ့ချီ မြင့်တက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ လေထုမော်လီကျူးတွေက အလွန်ကျဲပါးနေတဲ့အတွက် သာမိုမီတာနဲ့ တိုင်းရင် အပူချိန် မြင့်နေပေမဲ့ လူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ မြေပြင်မှာ ခံစားရသလို “ပူလောင်မှု” မျိုးတော့ ခံစားရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီအလွှာရဲ့ အလှပဆုံး မြင်ကွင်းကတော့ Aurora လို့ခေါ်တဲ့ ကောင်းကင်ယံ အလင်းတန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ နေက လွှတ်လိုက်တဲ့ လျှပ်စစ်အမှုန်တွေနဲ့ လေထုထဲက အမှုန်တွေ ထိတွေ့တဲ့အခါ အစိမ်းရောင်၊ အနီရောင် စတဲ့ အလင်းတန်းတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်း (ISS) နဲ့ ဂြိုဟ်တုများစွာဟာလည်း ဒီ သာမိုစဖီးယားအလွှာထဲမှာ ကမ္ဘာကို ပတ်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
သာမိုစဖီးယားဟာ နေရောင်ခြည် စွမ်းအင်တွေကို စုပ်ယူပေးခြင်း၊ အလင်းတန်းတွေ ဖန်တီးပေးခြင်းနဲ့ အာကာသစခန်းနဲ့ ဂြိုဟ်တုတွေအတွက် နေရာပေးခြင်းတို့နဲ့ ကမ္ဘာ့လေထု ဟန်ချက်ညီမှုမှာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်နေပါတယ်။ နောက်တစ်ပိုင်းမှာတော့ ကမ္ဘာ့လေထုရဲ့ အပြင်ဘက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်တဲ့ Exosphere အကြောင်းကို ဆက်လက် လေ့လာကြပါမယ်။
Edited & Presented by Steven Htike
#rvamyanmar #environment


